فصل ۱۸: در باب فنای مشترکمان تأمل کنید (قانون انکار مرگ)

در میان تمام موجودات زنده روی کره زمین، تنها انسان است که با آگاهی کامل از این حقیقت تلخ زندگی می‌کند که مرگ او حتمی، گریزناپذیر و غیرقابل‌پیش‌بینی است. همان‌طور که ارنست بکر در کتاب «انکار مرگ» نشان داد، اگر انسان هر لحظه با وحشتِ نابودی کامل خود روبه‌رو باشد، از فرط اضطراب فلج می‌شود؛ بنابراین فرهنگ بشری هزاران مکانیسم دفاعی برای انکار و سرکوب اندیشه مرگ اختراع کرده است. ما خودمان را در مشغله‌های روزمره، انباشت ثروت، خرید کالا، دعواهای کوچک سیاسی و تلاش برای شهرت غرق می‌کنیم تا به خودمان این توهم را بدهیم که «ما دائمی هستیم و مرگ فقط برای دیگران اتفاق می‌افتد.»

پادزهر تمام هفده قانون قبلی طبیعت انسان، در این قانون هجدهم نهفته است. فیلسوفان رواقی هر روز به خود یادآوری می‌کردند: «به یاد داشته باش که خواهی مرد» (Memento Mori). وقتی مرگ را نه به عنوان یک ایده انتزاعی در پیری، بلکه به عنوان واقعیتی که همین امروز بر شانه‌تان نشسته است حس کنید، سه تحول بنیادین در شما رخ می‌دهد: ۱. فوریت رادیکال (Radical Urgency) در انجام رسالت زندگی و حذف حاشیه‌ها. ۲. همدلی و شفقت عمیق نسبت به دیگران؛ وقتی به فردی که شما را عصبانی کرده یا رقیب شماست نگاه می‌کنید و به یاد می‌آورید که او نیز مانند شما مسافری فانی و آسیب‌پذیر است که چند صباح دیگر زیر خاک خواهد خفت، خشم و حسادت جای خود را به شفقت می‌دهد. ۳. درک امر والا (The Sublime)؛ شگفتی کودکانه از عظمت کیهان و معجزه حیات.

تأمل در باب مرگ، تأمل در باب آزادی است؛ کسی که آموخته باشد چگونه بمیرد، دیگر هرگز برده هیچ چیز و هیچ‌کس نخواهد بود.

در تحلیل نهایی، شناخت قوانین طبیعت انسان برای این نیست که به موجودی بدبین و دستکاری‌گر تبدیل شوید؛ بلکه برای آن است که از بند واکنش‌های کورکورانه، ترس‌ها و حقارت‌های ایگو رها گردید و در فرصت کوتاه و درخشانی که بر روی این سیاره دارید، به عالی‌ترین نسخه از پتانسیل انسانی خود دست یابید.