رابرت گرین (Robert Greene)

فصل ۸: با تغییر نگرش خود، شرایطتان را تغییر دهید (قانون خودتخریبی)

نگرش (Attitude): لنزی که واقعیت را رنگ‌آمیزی می‌کند

هر یک از ما دارای یک نگرش بنیادین نسبت به خود، دیگران و جهان هستیم. این نگرش صرفاً یک فکر گذرا نیست؛ بلکه فیلتر ادراکی قدرتمندی است که تعیین می‌کند در هر موقعیت چه چیزهایی را ببینیم، رفتار دیگران را چگونه تفسیر کنیم و چه واکنشی نشان دهیم. نکته تکان‌دهنده اینجاست که نگرش ما از طریق مکانیسم پیشگویی خودمحقق‌کننده (Self-Fulfilling Prophecy)، دقیقاً همان اتفاقاتی را در دنیای بیرون خلق می‌کند که از آن‌ها می‌ترسیم یا انتظارشان را داریم.

آنتون چخوف: رهایی از بردگی درونی

آنتون چخوف، نویسنده و نمایشنامه‌نویس بزرگ روس، در خانواده‌ای به شدت فقیر و تلخ بزرگ شد. پدربزرگش یک سرف (برده روستایی) بود و پدرش، پاول، مردی متعصب، ورشکسته و مستبد بود که هر روز آنتون و برادرانش را به باد کتک می‌گرفت و مجبورشان می‌کرد در مغازه سرد و تاریکش کار کنند. برادران بزرگ‌تر آنتون، الکساندر و نیکولای، که استعداد هنری بالایی هم داشتند، اسیر نگرش قربانی‌محور و خشمگین نسبت به پدر و سرنوشتشان شدند؛ آن‌ها مسئولیت زندگی خود را نپذیرفتند و در الکلیسم، خودتخریبی و فقر غرق گشتند. اما آنتونِ جوان در هفده‌سالگی تصمیمی آگاهانه گرفت: او تصمیم گرفت به جای نفرت از پدرش، گذشته رقت‌بار او را درک کند و اجازه ندهد تلخی کودکی، لنز نگاهش به زندگی شود. چخوف در نامه‌ای مشهور نوشت که چگونه باید «قطره‌قطره، خونِ برده را از رگ‌های خود بیرون بریزد تا روزی از خواب بیدار شود و ببیند در رگ‌هایش خون یک انسان واقعی و آزاد جریان دارد.» این تغییر نگرش، او را به پزشکی انسان‌دوست و یکی از درخشان‌ترین نویسندگان تاریخ ادبیات جهان تبدیل کرد.

مکانیسم چرخه خودتخریبی (Self-Sabotage)

فرض کنید فردی دارای نگرش بدبینانه و ترسو است و باور دارد «مردم به من احترام نمی‌گذارند». وقتی او وارد یک محیط کاری جدید می‌شود، به دلیل همین ترس، زبان بدنش منقبض، نگاهش دزدکی و لحنش یا بیش از حد تدافعی یا چاپلوسانه است. همکاران جدید به طور ناخودآگاه این سیگنال‌های ناامنی را دریافت کرده و از او فاصله می‌گیرند یا با او سرد رفتار می‌کنند. در این لحظه، فرد به خود می‌گوید: «دیدی گفتم! اینجا هم کسی به من احترام نمی‌گذارد!» در حالی که خودش با نگرش اولیه‌اش، معمار این نتیجه بوده است.

پنج نگرش منقبض و محدودکننده (Constricted Attitudes)

انسان‌هایی که در دام خودتخریبی می‌افتند، معمولاً یکی از این پنج لنز تیره را بر چشم دارند: ۱. نگرش خصمانه (Hostile) که جهان را میدان جنگ می‌بیند و با بدگمانی دائمی، همه را به دشمن واقعی خود تبدیل می‌کند. ۲. نگرش مضطرب (Anxious) که با تمرکز وسواسی بر خطرات احتمالی، ذهن را فلج و خطاها را رقم می‌زند. ۳. نگرش اجتنابی (Avoidant) که از ترس قضاوت و شکست، هیچ کاری را به پایان نمی‌رساند و مدام شغل و رابطه عوض می‌کند. ۴. نگرش افسرده (Depressive) که خود را بی‌ارزش و ناتوان از تغییر شرایط می‌پندارد. ۵. نگرش طلبکارانه (Resentful) که معتقد است دنیا به او بدهکار است و با غر زدن دائمی، اطرافیان را فراری می‌دهد.

بزرگ‌ترین کشف نسل من این است که انسان‌ها می‌توانند با تغییر دادن نگرش‌های درونی ذهن خود، جنبه‌های بیرونی زندگی‌شان را دگرگون سازند.
— ویلیام جیمز

آزادی نهایی انسان، توانایی انتخاب نگرش در برابر هر شرایطی است. وقتی همانند چخوف، مسئولیت کامل لنز ذهنی خود را بر عهده می‌گیرید، زنجیرهای گذشته پاره می‌شوند و سرنوشت در دستان شما قرار می‌گیرد.